آبله گوسفند (SPV)

به نقل از متون کهن دامپزشکی ابله گوسفندی ظاهرا از اوایل قرن دوم میلادی در اسیا و اروپا وجود داشته و ماهیت عفونی آن در قرن هجدهم میلادی شناخته شده است. این بیماری در سال 1866 در انگلستان ریشه کن شد، اما ریشه کنی آن در دیگر نواحی اروپا احتمالا به خاطر وجود تجارت گسترده دام های اهلی بین این کشورها مشکل تر بود. اطلاع دقیقی از ابله گوسفندی و ابله بزی در ایران در دست نیست، اما مسلم است که از دیرباز این بیماری در کشور ما اندمیک می باشد و حدودا از سال 1309 تاکنون از واکسیناسیون به منظور پیشگیری استفاده شده است.
ویروس های ابله گوسفندی و ابله بزی در جنس کاپری پاکس ویروس قرار دارند. این جنس متعلق به خانواده پاکس ویریده می باشد. ویروس های این خانواده ویروس های بزرگ دارای غشاء هستند که ژنوم انها از DNA دو رشته ای تشکیل شده است. بیماری های ناشی از این ویروس ها در زمره مهمترین بیماری های دامی و در لیست گروه A بیماری های دامی سازمان بهداشت جهانی دام قرار دارند.
ویروس های ابله گوسفندی و بزی نسبت به خشکی مقاوم هستند؛ 3-2 ماه در پشم و 3 ماه در دلمه های خشک باقی می مانند؛ نسبت به نور خورشید حساس هستند، در حالیکه امکان دارد در محیط سرد و تاریک تا 6 ماه باقی بمانند. گوسفندهای مبتلا بی اشتها بوده و با پشتی خمیده می ایستند. 2 تا 5 روز بعد از بروز تب، نواحی کوچک پرخون در پوست ظاهر شده که در مواردی سراسر بدن را فرا می گیرد. سپس این نواحی به دانه هایی به قطر 0.5 تا 1 سانتیمتر تبدیل می شوند. این پاپول ها در نقاطی از بدن که مو یا پشم کوتاه تر است مثل سر، گوش، زیر بغل و دم نمایان تر هستند. گاهی پاپول ها از مایع پر شده و بصورت وزیکول در می ایند و پس از مدتی به پوستول تبدیل می شوند. معمولا بعد از بروز ضایعات پوستی دمای بدن در صورت عدم وجود عفونت ثانویه پایین می اید. پوستول ها معمولا دلمه بسته و 3 تا 4 هفته باقی می مانند، سپس خشک شده و می افتند و بافت جوش خورده مشخصی باقی می ماند. در این ناحیه ریزش پشم و پوسته پوسته شدن ناحیه دیده می شود. زخم های دهان گاهی به لثه ها و زبان سرایت کرده و زخم هایی در این نقاط تشکیل می دهند.
برخی از سویه های SPV می توانند در بز بیماری زا باشند و برخی از سویه های GPV در گوسفند میتوانند بیماری زایی کنند، و برخی از سویه ها به نظر می رسد که وخامت یکسانی را در دو گونه ایجاد می کنند. مواجهه با SPV و GPV منجر به ایمنی طولانی مدت در مقابل عفونت مجدد می شود بنابراین واکسن های متداول بر علیه ابله گوسفندی و ابله بزی واکسن های زنده ی ضعیف شده یا سویه غیر فعال شده ی SPV و GPV هستند.
آبله گوسفندی و بزی در شمال و مرکز افریقا، جنوب غرب و مرکز آسیا بالاخص خاورمیانه و شبه قاره هند یک بیماری اندمیک قلمداد می شود. انتشار بیماری در گله به دنبال تماس مستقیم یا نزدیک با دام های آلوده معمولا از طریق مجرای تنفسی، بعضا از طریق خراش های پوستی و یا انتقال مکانیکی به وسیله گزش حشرات نظیر Stomxys Calcitrans و مگس tsetse صورت می گیرد.
در حال حاضر سویه های رایج دنیا که توسط سازمان بهداشت جهانی دام شناخته شده است، سویه های RM/65 و Romanian برای ابله گوسفندی می باشند. واکسن تخفیف حدت یافته ابله گوسفندی سویه RM/65 در سال 1346 تهیه و مورد استفاده قرار گرفت. ضرورت پیشگیری از ابتلا و خسارات ناشی از بیماری آبله گوسفندی تیم تحقیقاتی شرکت ویرا واکسن شایا را بر ان داشت که مراحل اولیه تولید واکسن آبله گوسفندی را طی کرده و تلاش پرسنل این شرکت تولید انبوه این واکسن است.

بالا